تزار بزرگ روسيه اين قوم را با جنگ فرمانبردار خود كرده و روس‌ها را در نقاط مستحكم گمارده و چركس‌ها را وادار كرده است تا با نظارت روس‌ها در دهات بزرگ و دهكده‌ها زير فرمان حكامى از خودشان زندگى كنند . اين حكام رعيت‌هاى سوگندخوردهء تزارند كه عوايد آنان از طريق اقطاع « 1 » حاصل مىشود . در موارد و اختلافات حقوقى مهم بايد حكام روسى داورى كنند و تصميم بگيرند . آن‌ها به شاهزاده « 2 » بزرگ ماليات مىدهند ولى نه به آن اندازه كه بيش از نياز سربازان روسى مستقر در آنجا باشد . مردان چركسى از نظر بدنى بسيار قوىاند . صورتى پهن دارند و رنگ پوستشان سياه و مايل به زرد است و داراى موهائى بلند به سياهى زغال‌اند كه آن را از بالاى پيشانى از فرق سر تا پشت گردن به پهناى يك شست مىتراشند كه مانند خط صافى به نظر مىرسد . زبان آنان مانند ساير تاتارهاست و تقريبا همهء آن‌ها به زبان روسى نيز آشنايى دارند و صحبت مىكنند . لباس مردان چركسى مانند تاتار - هاى داغستانى است ، با اين تفاوت كه بالاى كلاه‌شان كمى پهن‌تر و تقريبا ماننده كلاه ژزوئيت‌هاست . بالاپوش نمدين‌شان با كمربندى چرمين به بدن محكم شده است . زنان آنها عموما داراى اندامى متناسب و چهره‌اى زيبا هستند . پوست صورت سفيد و گونه‌اى سرخ دارند . موهاى مشكى خود را كه به دو گيسوى بافته شده تقسيم كرده‌اند هر دو طرف شانه مىاندازند و بدون حجاب در ملاء عام ظاهر مىشوند . دو استوانه از پارچه مشكى به سر مىكنند كه نوارى به عرض يك كف

--> ( 1 ) - در مورد اقطاع در كتاب « سياست و اقتصاد عصر صفوى » صفحه 77 آمده است : « اقطاع به موارى اطلاق مىشود كه ناحيه و آبادى را اراضى معينى به كسى كه مورد نظر بود مقابل عايدات و در واقع ماليات سالانه معلومى واگذار ميكردند و البته هميشه در نظر بوده كه اين مقطعات آب و نانى براى طرف داشته باشد » - م ( 2 ) - نويسنده همه جا از تزار روسيه به عنوان « شاهزاده بزرك » ياد كرده است ، و ما تزار ترجمه كرده‌ايم - م